Alfabet polski i wymowa: 32 litery, ą, ę, sz, cz, rz
Opublikowano 29 października 2026
Alfabet polski ma 32 litery. Dziewięć z nich ma znaki diakrytyczne: ą, ć, ę, ł, ń, ó, ś, ź, ż. Litery q, v i x pojawiają się tylko w wyrazach obcych i nie należą do podstawowego alfabetu. Do tego dochodzą dwuznaki — dwie litery na jedną głoskę: ch, cz, dz, dź, dż, rz, sz.
W skrócie
- Kolejność: a ą b c ć d e ę f g h i j k l ł m n ń o ó p r s ś t u w y z ź ż.
- Jedna głoska, dwie pisownie: ó i u, ż i rz, h i ch. Brzmią tak samo; różnicę trzeba zapamiętać z wyrazem.
- Akcent pada zwykle na przedostatnią sylabę: PRA-ca, ję-ZY-ka, u-ni-wer-SY-tet.
Jakie litery ma alfabet polski?
W kolejności alfabetycznej: a ą b c ć d e ę f g h i j k l ł m n ń o ó p r s ś t u w y z ź ż. Litery ze znakami mają w słowniku własne miejsce: „ą” stoi po „a”, „ó” po „o”, więc „troska” stoi przed „trójką”.
Jak czytać litery, których nie ma w innych językach?
| Litera | Głoska | Przykład | Jak brzmi |
|---|---|---|---|
| ą | [ɔ̃] | są, wąski | nosowe „o” |
| ę | [ɛ̃] | język, idę | nosowe „e”; na końcu wyrazu często jak „e” |
| ó | [u] | góra, mówić | to samo co „u” |
| ł | [w] | łyżka, był | jak „u” niezgłoskotwórcze |
| ć / ci | [t͡ɕ] | ćma, ciepło | miękkie, cieńsze niż „cz” |
| ś / si | [ɕ] | środa, siostra | miękkie, cieńsze niż „sz” |
| ź / zi | [ʑ] | źle, zima | miękkie, cieńsze niż „ż” |
| ń / ni | [ɲ] | koń, nie | miękkie „n” |
| ż / rz | [ʐ] | żaba, rzeka | dwie pisownie jednego dźwięku |
| c | [t͡s] | córka, noc | jedna głoska, nie „k” |
| w | [v] | woda, wino | jak „f” dźwięczne |
| y | [ɨ] | syn, ryba | inne niż „i” |
| h / ch | [x] | herbata, chleb | dwie pisownie jednego dźwięku |
Przed samogłoską miękkość zapisuje się przez „i”: ciepło, siostra, zima, nie — a nie ćepło, śostra. Na końcu wyrazu i przed spółgłoską piszesz kreskę: koń, ćma, środa.
Dwuznaki: cz, sz, dz, dź, dż
| Litera | Głoska | Przykład | Jak brzmi |
|---|---|---|---|
| cz | [t͡ʂ] | czas, często | twardsze niż „ć” |
| sz | [ʂ] | szkoła, kasza | twardsze niż „ś” |
| dz | [d͡z] | dzwon, bardzo | dźwięczne „c” |
| dź / dzi | [d͡ʑ] | dźwięk, dziecko | miękkie, dźwięczne „ć” |
| dż | [d͡ʐ] | dżem, dżungla | dźwięczne „cz” |
„Cz” i „ć”, „sz” i „ś”, „ż” i „ź” to różne głoski: „czas” i „ciasto”, „szum” i „śmiech”. Kto wymawia je tak samo, myli też pisownię.
Gdzie pada akcent?
Zwykle na przedostatnią sylabę: POL-ska, je-STEM, eg-za-MI-nu. Wyjątki są nieliczne — kilka wyrazów pochodzenia greckiego i łacińskiego oraz formy czasu przeszłego z -śmy, -ście: ro-BI-liś-my w starannej wymowie.
Egzamin ustny
Część ustną egzaminu państwowego opisuje wpis ustny egzamin państwowy, ustny telc — ustny telc: jak jest oceniany. W części pisemnej „ó” i „u”, „rz” i „ż” brzmią tak samo, więc pisownię trzeba znać z wyrazem.