polskiegzamin B1·B2

Alfabet polski i wymowa: 32 litery, ą, ę, sz, cz, rz

Opublikowano 29 października 2026

Alfabet polski ma 32 litery. Dziewięć z nich ma znaki diakrytyczne: ą, ć, ę, ł, ń, ó, ś, ź, ż. Litery q, v i x pojawiają się tylko w wyrazach obcych i nie należą do podstawowego alfabetu. Do tego dochodzą dwuznaki — dwie litery na jedną głoskę: ch, cz, dz, dź, dż, rz, sz.

W skrócie

  • Kolejność: a ą b c ć d e ę f g h i j k l ł m n ń o ó p r s ś t u w y z ź ż.
  • Jedna głoska, dwie pisownie: ó i u, ż i rz, h i ch. Brzmią tak samo; różnicę trzeba zapamiętać z wyrazem.
  • Akcent pada zwykle na przedostatnią sylabę: PRA-ca, ję-ZY-ka, u-ni-wer-SY-tet.

Jakie litery ma alfabet polski?

W kolejności alfabetycznej: a ą b c ć d e ę f g h i j k l ł m n ń o ó p r s ś t u w y z ź ż. Litery ze znakami mają w słowniku własne miejsce: „ą” stoi po „a”, „ó” po „o”, więc „troska” stoi przed „trójką”.

Jak czytać litery, których nie ma w innych językach?

LiteraGłoskaPrzykładJak brzmi
ą[ɔ̃]są, wąskinosowe „o”
ę[ɛ̃]język, idęnosowe „e”; na końcu wyrazu często jak „e”
ó[u]góra, mówićto samo co „u”
ł[w]łyżka, byłjak „u” niezgłoskotwórcze
ć / ci[t͡ɕ]ćma, ciepłomiękkie, cieńsze niż „cz”
ś / si[ɕ]środa, siostramiękkie, cieńsze niż „sz”
ź / zi[ʑ]źle, zimamiękkie, cieńsze niż „ż”
ń / ni[ɲ]koń, niemiękkie „n”
ż / rz[ʐ]żaba, rzekadwie pisownie jednego dźwięku
c[t͡s]córka, nocjedna głoska, nie „k”
w[v]woda, winojak „f” dźwięczne
y[ɨ]syn, rybainne niż „i”
h / ch[x]herbata, chlebdwie pisownie jednego dźwięku

Przed samogłoską miękkość zapisuje się przez „i”: ciepło, siostra, zima, nie — a nie ćepło, śostra. Na końcu wyrazu i przed spółgłoską piszesz kreskę: koń, ćma, środa.

Dwuznaki: cz, sz, dz, dź, dż

LiteraGłoskaPrzykładJak brzmi
cz[t͡ʂ]czas, częstotwardsze niż „ć”
sz[ʂ]szkoła, kaszatwardsze niż „ś”
dz[d͡z]dzwon, bardzodźwięczne „c”
dź / dzi[d͡ʑ]dźwięk, dzieckomiękkie, dźwięczne „ć”
dż[d͡ʐ]dżem, dżungladźwięczne „cz”

„Cz” i „ć”, „sz” i „ś”, „ż” i „ź” to różne głoski: „czas” i „ciasto”, „szum” i „śmiech”. Kto wymawia je tak samo, myli też pisownię.

Gdzie pada akcent?

Zwykle na przedostatnią sylabę: POL-ska, je-STEM, eg-za-MI-nu. Wyjątki są nieliczne — kilka wyrazów pochodzenia greckiego i łacińskiego oraz formy czasu przeszłego z -śmy, -ście: ro-BI-liś-my w starannej wymowie.

Egzamin ustny

Część ustną egzaminu państwowego opisuje wpis ustny egzamin państwowy, ustny telc — ustny telc: jak jest oceniany. W części pisemnej „ó” i „u”, „rz” i „ż” brzmią tak samo, więc pisownię trzeba znać z wyrazem.

Częste pytania

Ile liter ma alfabet polski?

32, w tym 9 ze znakami diakrytycznymi. Q, v i x występują tylko w wyrazach obcych.

Czym różni się „ó” od „u”?

Niczym w wymowie — to ta sama głoska. Różnica jest tylko w pisowni.

Jak czytać „rz”?

Tak samo jak „ż”: rzeka, morze. Po p, t, k, ch brzmi bezdźwięcznie, jak „sz”: przez, trzy.

Gdzie pada akcent w polskim?

Zwykle na przedostatnią sylabę wyrazu.

Źródła

Przećwicz egzamin z polskiego

Prawdziwe arkusze egzaminu państwowego B1 i B2 oraz zestawy telc. Jeden zestaw każdego egzaminu jest bezpłatny.

← Poradnik