Polskie liczebniki: tabele, daty, godziny i ćwiczenia przed egzaminem B1

Jaka forma rzeczownika stoi po liczbie?

Decyduje ostatnia cyfra liczby, z wyjątkiem 12–14. Po 1 — mianownik liczby pojedynczej. Po 2, 3, 4 i liczbach, które się na nie kończą (22, 33, 104) — mianownik liczby mnogiej. Po 5–21 i liczbach kończących się na 5–9, 0 i 1 (25, 30, 41) — dopełniacz liczby mnogiej. Dlatego „dwadzieścia jeden lat”, ale „dwadzieścia dwa lata”.

Z dopełniaczem liczby mnogiej czasownik stoi w liczbie pojedynczej, w czasie przeszłym w rodzaju nijakim: „Pięć osób czeka”, „Przyszło pięć osób”. Po 2–4 czasownik jest w liczbie mnogiej: „Trzy osoby czekają”.

Dwa, dwie czy dwaj?

Liczebniki 2–4 mają formę dla rodzaju żeńskiego (dwie) i osobną dla mężczyzn. Z grupą mężczyzn są dwie poprawne drogi: „dwaj studenci przyszli” albo „dwóch studentów przyszło” — z drugą czasownik jest w liczbie pojedynczej. Od pięciu w górę zostaje jedna: „pięciu studentów”.

Jak odmieniają się liczebniki?

Liczebnik też przyjmuje przypadek: „od dwóch lat”, „z trzema kolegami”, „po pięciu minutach”. Formy w nawiasach są dla mężczyzn. Jeden odmienia się jak przymiotnik: jeden, jednego, jednemu, z jednym.

W narzędniku żeńskim obok „dwiema” poprawna jest też forma „dwoma”, a w celowniku obok „dwóm” — „dwom”.

Liczebniki porządkowe

Porządkowe odmieniają się jak przymiotniki: „na trzecim piętrze”, „w pierwszej klasie”, „drugiego dnia”. W liczbach złożonych odmieniają się obie części: „dwudziesty pierwszy”, „dwudziestego pierwszego”.

Jak mówić daty?

Dzień to liczebnik porządkowy rodzaju męskiego, a miesiąc stoi w dopełniaczu: stycznia, lutego, marca, kwietnia, maja, czerwca, lipca, sierpnia, września, października, listopada, grudnia. Na pytanie „jaki dzień?” odpowiadasz mianownikiem — „Dzisiaj jest dwudziesty drugi czerwca”. Na pytanie „kiedy?” — dopełniaczem: „Egzamin jest dwudziestego drugiego czerwca”.

• Rok: „w dwa tysiące dwudziestym szóstym roku” — tylko ostatnie słowa stoją w miejscowniku.
• Miesiąc bez dnia: „w czerwcu”, „w październiku”.
• Data urodzenia w formularzu: „urodzony / urodzona trzeciego maja”.

Jak mówić godziny?

Godzina to liczebnik porządkowy rodzaju żeńskiego, bo stoi za nim „godzina”: „Jest siódma”. Na pytanie „o której?” odpowiadasz miejscownikiem z „o”: „o siódmej”. Rozkłady jazdy, radio i urzędy liczą do 24: „o siedemnastej trzydzieści”.

Gdzie liczebniki są na egzaminie?

Lista zagadnień gramatycznych w rozporządzeniu prowadzi je przez poziomy. Na A2 to porządkowe i główne w mianowniku, dopełniaczu i bierniku. Na B1 — odmiana liczebników porządkowych i głównych, z formami „czterej, czterech” dla mężczyzn. Na B2 dochodzą daty, liczebniki złożone i nieokreślone (kilku, kilkunastu).

Katalog tematów B1 wymienia wiek, datę urodzenia, godziny, miary i ilości oraz pieniądze — więc liczby pojawiają się w słuchaniu, w czytaniu i w tekście, który piszesz. Przypadki, które wybierają liczebnik, są w artykule polskie przypadki, a czasownik po liczebniku — w polskich czasownikach.

Ćwiczenia: wpisz właściwą formę

Wpisz wyraz z nawiasu albo liczbę słowami. Pod każdym zdaniem jest odpowiedź i wskazówka.

1. Mam dwadzieścia dwa ___ (rok).
   Odpowiedź

   lata — forma rzeczownika po liczbie (22 → jak 2–4)

2. Ten bilet kosztuje pięć ___ (złoty).
   Odpowiedź

   złotych — forma rzeczownika po liczbie (5 → dopełniacz lm.)

3. Kupujemy trzy ___ (bułka).
   Odpowiedź

   bułki — forma rzeczownika po liczbie (3 → mianownik lm.)

4. Na spotkanie przyszło dwanaście ___ (osoba).
   Odpowiedź

   osób — forma rzeczownika po liczbie (12 → dopełniacz lm.)

5. W naszej grupie są ___ (2) Ukrainki.
   Odpowiedź

   dwie — rodzaj (rodzaj żeński)

6. ___ (2) studenci czekają przed salą.
   Odpowiedź

   Dwaj — rodzaj (męskoosobowy + czasownik w lm.)

7. Na zajęcia przyszło ___ (5) studentów.
   Odpowiedź

   pięciu — rodzaj (męskoosobowy: pięciu)

8. Mieszkamy w Polsce od ___ (2) lat.
   Odpowiedź

   dwóch — odmiana liczebnika (od + dopełniacz)

9. Rozmawiamy z ___ (3) kolegami.
   Odpowiedź

   trzema — odmiana liczebnika (z + narzędnik)

10. Mieszkam na ___ (3) piętrze.
    Odpowiedź

    trzecim — liczebnik porządkowy (na + miejscownik)

11. Dzisiaj jest ___ (1) maja.
    Odpowiedź

    pierwszy — data (jaki dzień? — mianownik)

12. Egzamin jest ___ (22) czerwca.
    Odpowiedź

    dwudziestego drugiego — data (kiedy? — dopełniacz)

13. Spotkajmy się o ___ (8).
    Odpowiedź

    ósmej — godzina (o której? — miejscownik)

14. Sklep jest otwarty od ___ (9) do ___ (17).
    Odpowiedź

    dziewiątej … siedemnastej — godzina (od, do + dopełniacz)

15. Pociąg odjeżdża za kwadrans ___ (10). (9:45)
    Odpowiedź

    dziesiąta — godzina (za kwadrans + mianownik)